Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi Ayşe Gül Altınay ve Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Yeşim Arat, TÜBıTAK tarafından desteklenen ve 18 ay süren “Türkiye’de Kadına Yönelik şiddet” araştırmasının sonuçlarından oluşan raporu, 7 Kasım Çarşamba günü, Sabancı Üniversitesi Karaköy ıletişim Merkezi’nde düzenlenen toplantıda kamuoyuyla paylaştılar.
27 ilden 50’ye yakın kadın kuruluşu ve 150 kadar kadınla görüşmeler yapan ve toplam 56 ilden 1800 evli kadınla yüzyüze anket uygulamasına dayalı bir alan araştırması yürüten Altınay ve Arat, Türkiye’de kadına yönelik şiddetin nasıl tanımlandığı, nasıl algılandığı ve gerek sivil toplum gerekse devlet düzeyinde ne tür mücadele yöntemleri geliştirildiğini inceliyorlar.
Altınay ve Arat’ın çalışması bilimsel boşluğu dolduruyor
“Türkiye’de Kadına Yönelik şiddet” başlıklı araştırma, Türkiye’de milyonlarca kadının bedensel ve ruhsal bütünlüğünü tehdit eden, kadınların var olan potansiyellerini gerçekleştirmelerinin önündeki en önemli engellerden biri olan toplumsal cinsiyete dayalı şiddet konusunda Türkiye’nin en kapsamlı araştırması olma özelliğini taşıyor.
Bu alandaki bilimsel boşluğu dolduran, niceliksel ve niteliksel ayakları bulunan araştırmada şu soruların yanıtları aranıyor: “Türkiye’deki kadınların ne kadarı eşlerinden şiddet görüyor? Belirli durumlarda erkekler eşlerini dövebilirler görüşüne kadınlar ne oranda katılıyor? Eğitim ve gelir düzeyiyle aile içi fiziksel şiddet arasında nasıl bir ilişki var? Türkiye’nin doğusu bu konularda ülkenin kalanından farklılaşıyor mu? Kadınlar son dönemlerde elde ettikleri yasal hakları ne derece biliyorlar; devletten neler talep ediyorlar? Kadın örgütlerinin talepleri ile Türkiye’nin farklı bölgelerindeki kadınların talepleri arasında nasıl bir ilişki var? Kadın örgütleri son 20 yılda ne tür mücadele yöntemleri geliştirdiler? şiddeti dönüştürme yolunda atılan başarılı adımlar neler?”
Altınay ve Arat, araştırmanın niceliksel ayağında önemli ve çarpıcı bulgulara ulaşıyorlar: Türkiye’de her üç kadından biri fiziksel şiddet görüyor, ancak kadınların % 90’ı “haklı görülebilecek dayak yoktur” diyor. Çocukken tanık olunan veya maruz kalınan şiddetin, erkeklerin şiddet uygulama olasılığını, kadınların da şiddete maruz kalma olasılığını iki kat artırdığı vurgulanan araştırmaya göre, eğitim ve şiddetle mücadele arasında da önemli bir ilişki görülüyor. Okuma-yazma bilmeyen kadınların yüzde 43’ü en az bir kez dayak yediğini söylerken, yüksek öğrenim görmüş kadınların ancak yüzde 12’si bu yönde yanıt veriyor.
Araştırma, kadınların büyük çoğunluğunun “aile içi şiddet”i aile içinde çözülmesi gereken bir mesele olarak algılamadıklarını ve hükümete, yerel yönetimlere, devlet kurumlarına, yasalara ve mahkemelere bu alana müdahale etme konusunda önemli sorumluluklar yüklediğini gösteriyor.
Temmuz 2006’da yayınlanan 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin kadına yönelik şiddetle mücadele konusunda atılmış önemli bir adım teşkil ettiğini belirten Altınay ve Arat, bu genelgenin biran önce uygulamaya konmasının, bu araştırmanın bulgularına göre, kadın örgütleri kadar Türkiye’deki kadınların da talebi olduğunun altını çiziyorlar.
