TÜRKONFED ve Özyeğin Üniversitesi ortak çalışması ile hazırlanan “KOBı’lerde Finansmana Erişim” raporu basına tanıtıldı. Raporda KOBı’lerin temel sorunları masaya yatırılarak, kapsamlı çözüm önerileri sunuldu. KOBı’lerde Finansmana Erişim raporu, iki kurumun Nisan ayında “KOBı’lerde Kurumsal Yapının Güçlendirilmesi ve Kapasitenin Artırılması” temasıyla başlattığı uzun vadeli işbirliğinin en önemli ürünü.
“KOBı’lerde Finansmana Erişim” raporuna göre KOBı’lerin en temel sorunları arasında finansman bilgisi, kurumsal yönetim, Ar-Ge ve yenilikçilik alanlarında eksiklikler yer alıyor. Raporda ayrıca destek ve hibe konusundaki mevzuatın sadeleştirilmesi, Kredi Garanti Fonu’nun etkinleştirilmesi ve Ar-Ge desteklerinin artırılmasını da içeren çok sayıda çözüm önerisi yer alıyor.
TÜRKONFED Başkanı Celal Beysel yaptığı konuşmada raporun hazıranması aşamasında kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildiğini şu sözlerle ifade etti:
Projemizi anlatmak ve katılımı sağlamak için çok sayıda kenti dolaştık. Üyelerle birebir ilişki içine girdik. Paneller ve yuvarlak masa toplantıları düzenledik. Bu toplantılara gösterilen ilgili gerçekten çok iyiydi. Raporumuzun hem KOBı’lere, hem de KOBı’lere destek sağlayan kurumlara yol gösterici olacağına inanıyorum.
Mezunlarının yüzde 15’inin KOBı kurarak girişimci olmasını istediklerini söyleyen Özyeğin Üniversitesi Rektörü Prof. Erhan Erkut şöyle devam etti:
Türkiye’de sürdürülebilir büyümeyi sağlamak ve işsizliği azaltmak için etkin girişimci dediğimiz, fırsatları değerlendirebilen, büyüme kapasitesi yüksek, yenilikçi girişimcilerin daha fazla ortaya çıkması gerekiyor. TÜRKONFED işbirliği ile yürüttüğümüz 5 yıllık projenin ve bu yılki çalışmalarımızın meyvesi olan ‘KOBı’lerde Finansmana Erişim’ raporunun bu hedefi gerçekleştirmeye önemli katkısı olacağını düşünüyorum.
Raporu hazırlayan Özyeğin Üniversitesi Girişimcilik Merkezi Akademik Direktörü Prof. Ali Beba ise, raporun temel amacının KOBı’lerin finansmana erişimde karşılaştıkları gerek kendilerinden, gerek finans kurumlarından ve gerekse mevzuattan kaynaklanan sorunları ortaya koymak olduğunu söyledi. Beba şöyle konuştu :
Raporun, ortak akıl ile KOBı’lerin finansmana erişimi için çözüm yollarının açılmasına destek olacağına inanıyorum.
KOBı’lerde Finansmana Erişim Raporu – Kısa Yönetici Özeti
TÜRKONFED ve Özyeğin Üniversitesi 8 Nisan 2009 tarihinde “KOBı’lerde Kurumsal Yapının Güçlendirilmesi ve Kapasitenin Artırılması” ana başlığı altında ortak bir proje başlatmıştır. Projeye YENıKOBı (www.yenikobi.org) adı verilmiştir. Amaç; KOBı’lerin yenilenme hareketlerine öncülük etmek, giderek artan küresel rekabet ortamında başarılı olabilmeleri için KOBı’lere kurumsal yapılarının güçlendirilmesi ve kapasitelerinin artırılması konusunda yardımcı olmaktır. YENıKOBı, temel tema etrafında her yıl içerik ve kapsamı değişen farklı konulara odaklanılacaktır. 2009 yılında odaklanılması planlanmış başlık “KOBı’lerde Finansmana Erişim Sorunları ve Çözüm Önerileri” olmuştur. Bu konu etrafında şekillenen “KOBı’lerde Finansmana Erişim” raporunda yer alan başlıca sorunlar ve çözüm önerileri aşağıda sunulmuştur.
Sorunlar:
Ekonominin belkemiği olan KOBı’lerin yapılarının güçlendirilmesi ve sahip oldukları imkânların artırılması için finansmana erişimdeki sorunlarının doğru tespit edilmesi ve bu yönde adımlar atılması çok büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda KOBı’ler;
KOBı’lerin çoğu zaman sınırlı ve yetersiz sermaye ile kurulması ve gelişmiş ülkelerde KOBı’ler için önemli bir finansman mekanizması olan girişim sermayesinin (Venture capital) ülkemizde henüz tam anlamıyla gelişmiş ve yeterli bir seçenek olmaması,
Hisse senedi arzı ile yapılabilecek finansman yönteminin, sığ olan piyasanın derinleşememesi, bölge piyasalarının olmaması gibi sebeplerle yaygınlaşamaması,
Banka finansmanında, yüksek kredi maliyetleri ve istenen teminatlar,
Kredi Garanti Fonu’nun (KGF) son düzenlemeler öncesi KOBı’ler arasında yeterince cazip olmaması ve finansal kiralamada KDV’nin %18 seviyelerinde olması,
Kamu desteklerinde öne çıkan bürokrasi, atalet, teminat, yüksek komisyon ve giderleri,
Kamu desteklerinin yetersiz kapsamı ve mevzuat karmaşıklığı,
Kayıtdışılık ve bunun getirdiği haksız rekabet sorunları ile karşı karşıya kalmaktadır.
Bu noktada yeni finansman kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Ar-Ge ve yenilikçilik faaliyetlerine odaklanma; sürdürülebilir büyüme ve fark yaratarak öne çıkmanın en gerçekçi yolu olmasının yanında, geleneksel olmayan finansman kaynaklarına erişimin de en önemli aracıdır. Maalesef, Ar-Ge ve yenilik konusunda KOBı’lerimizin çoğu sınıfta kalmakta ve önemli bir finansman kaynağından yeterince yararlanamamaktadır.
Bu noktada öne çıkan sorunlar;
Bilgi ve iş planı hazırlama alışkanlığı eksikliği, başvuru süreci bürokrasisi ve zorlukları, kültürel ve altyapısal problemler, geç ödemeler ve yetersiz destekler öne çıkan sorunlardır.
Destek sağlayan kurumların KOBı’lerin içinde bulunduğu durumu tahlil etmedeki eksiklikleri de diğer bir problem kaynağıdır. Bu bağlamda, TÜBıTAK kaynaklı ciddi sorunların olduğu ortaya çıkmıştır. TEYDEB’in KOBı’lere yönelik 1507 sayılı alt programının çok ciddi müdahaleye ihtiyacı olduğu görülmüştür.
Desteklerin düşüklüğü, daha çok büyük firmaların yararlandığı 1501 sayılı desteğin salt Ar-Ge başlangıç programı olan 1507’ye oranında büyük firmalar lehine görülen dengesizlik, mevzuat kaynaklı ciddi gecikmeler ve keyfiyete dayalı görünen bazı uygulamalardır.
Ayrıca,
KOBı’lerin çoğunun çağdaş yönetim usulleri konusunda yetersiz oldukları, uzun vadeli ve stratejik yaklaşımlar sergilememeleri,
Özellikle finans konusundaki yaygın bilgi yetersizliği ve nitelikli yönetici ve kalifiye eleman sorunu da ön plana çıkmaktadır.
Son olarak, Türkiye insanının ortaklığa da uzak bir kültürel profil çizdiği görülmektedir. Güvenin sığ olması, büyümenin önünde bir engel olarak yer almaktadır
Çözüm Önerileri:
KOBı’lerin finansmana ulaşmadaki sıkıntılarının ortadan kalkabilmesi için en önemli görev yine KOBı’lere düşmektedir.
Bu bağlamda:
ışletme ve yönetim fonksiyonları çağdaş yöntemlere açılmalıdır. Bu noktada gereken paradigma değişikliğinin sağlanması yolunda kararlı olunmalı ve yeterli irade gösterilmelidir.
KOBı’lerin; katma değeri yüksek, yenilik içeren üretimleri modern yöntemlerle yapması, acımasız küresel rekabette yok olmamaları için kaçınılmazdır. Ar-Ge’ye ve yenilikçiliğe odaklanılmalıdır.
KOBı’lerin; güvensizlik engelini aşmak için çaba göstermesi, sağlıklı ortaklıklar ile büyüme vizyonuna erişmeleri gereklidir.
Çalışanlar; bir maliyet kalemi olmaktan ziyade, bir yatırım faktörü ve fark yaratacak en önemli kurumsal kaynaklardan biri olarak ele alınmalıdır.
Kurumsal seviyede üretilen bilginin geçerliliği, güvenilirliği ve bütünselliğini sağlayacak mekanizma ve sistemlere gereken yatırımlar yapılmalı, bu noktada teknolojiden olabildiğince faydalanılmalıdır.
ış planı yapılmadan yeni atılımlara girişilmemelidir.
Ayrı bir finansman birimi ve/veya sorumlusu olmalı, belge düzeni yerleştirilmeli ve kayıtdışılıktan kesinlikle çıkılmalıdır.
Tüm bunların gerçekleştirilebilmesi için KOBı’lere mutlaka destek verilmesi ve bazı yasal düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
Bu bağlamda Ar-Ge ve yenilik destekleri konusunda:
Destek, teşvik, hibe gibi konulardaki tüm mevzuat sadeleştirilerek başvuru süreci kolaylaştırılmalı,
Ar-Ge desteği veren kuruluşlarla KOBı’ler arasındaki diyalog KOBı’lerin eğitimine destek olacak şekilde artırılmalı,
KOBı’lere Ar-Ge desteği sağlayan kurum ve kuruluşlar kendilerini bu gereklere cevap verecek şekilde iyileştirmeli,
Büyük firmalarla KOBı’lerin Ar-Ge hususunda birlikte çalışabilmeleri için mekanizmalar geliştirilmeli,
Üniversite döner sermaye usullerinin işbirliğini engelleyici yapısı değiştirilmeli,
Personel eğitimlerinin desteklenmesi için gerekli mevzuat değişikliği yapılmalı,
KOBı’lere verilen Ar-Ge destekleri artırılmalıdır.
Ayrıca:
KOBı muhasebe sistemleri sadeleştirilerek AB ile uyumlaştırılmalı,
Bankaların kredi teminatları konusundaki katı yaklaşımları yumuşatılmalı, teminat sorununu ortadan kaldıran bir finansman sistemi olan finansal kiralama yönteminin yeniden kullanılabilir maliyetlere dönmesi için çifte KDV uygulaması kaldırılmalı,
KOBı’lerin halka açılmasını kolaylaştıracak bono ve tahvil ihracatına izin verecek yasal düzenlemeler yapılmalı, bölgesel sermaye piyasaları oluşturulmalı,
Kredi Garanti Fonu etkinleştirilmeli,
Zayıf yapıdaki KOBı’lerimizin ortaklıklarla güçlendirilmesi için güven ortamı desteklenmeli ve bu yöntemin içselleştirilebilmesi yolunda küçük ortağın haklarının korunacağı yasal altyapı kurulmalı,
Esnaf, sanatkâr ve benzeri odalar, girişimcilerin finansal sorunlarını çözme konusunda daha proaktif ve yol gösterici olmalı,
ış dünyası örgütleri girişim sermayesi ve melek yatırımcı ağlarının kurulması çalışmalarına devam edip oluşumların genişletilmesini desteklemelidir.
