Müzeler Krizde

“Müzeler Krizde mi? Müzecilikteki Çağdaş Hamlenin Bir Değerlendirmesi” başlıklı konferansı, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Tarih Bölümü’nden müzecilik uzmanı ve tarihçi Prof. Randolph Starn verdi.

ıstanbul Müzesi ile müzeciliğe yeni bir yaklaşım sunmaya çalışan Tarih Vakfı, müzecilik ve sergiler alanında yürüttüğü pek çok farklı çalışmayı konferanslar dizisi ile sürdürüyor. Tarih Vakfı’nın Müzecilik Konferansları Serisi’nin dokuzuncusu, 17 Ekim Salı günü Yapı Kredi Kültür Merkezi’nde, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Tarih Bölümü’nden müzecilik uzmanı ve tarihçi Randolph Starn’ın katılımıyla düzenlendi.

Yoğun ilgi gösterilen “Müzeler Krizde mi?” başlıklı konferansta Randolph Starn, karmaşık tarihleri ve farklı amaçları nedeniyle krizlerin müzeler için günlük yaşamın bir parçası olduğunu belirtti. Müzecilikteki çağdaş gelişmelerin eski gerginlikleri yeniden gündeme getirdiğini ve küreselleşmenin bunun etkilerini artırdığını, “ideal müze”nin hiçbir zaman gerçekleşemeyecek bir kavram olduğunu ifade eden Starn, 20. yüzyıl başlarında Smithsonian’ın direktörünün “Bitmiş bir müze, ölü bir müzedir” deyişini anımsattı.

Sunumunda ıskenderiye Kütüphanesi’nden günümüze kadar çeşitli müzelerden örnekler vererek müzecilikteki gelişmeleri özetleyen Starn, artık müzelerin melez (hibrid) özellikler taşıdığını söyledi. Starn öte yandan sanal ortamın kullanımının; mimari, acı ve politika unsurlarına yer verilmesinin; ticaret gibi bazı alanlarda aşırı öne çıkan özelliklerin müzeleri müze olmaktan çıkardığını belirtti. Starn sunumu sırasında müzelerin amaçlarını koleksiyon, tasnif, koruma, bilimsel araştırma, gösteri, sergileme, deneyim aktarma ve halkın eğitimi olarak sekiz ana başlıkta gruplayarak bunlardan herhangi birinden vazgeçilmesinin yaratacağı sorunları örnekler vererek irdeledi.

Özellikle müzelere ayrılan kaynaklardaki azalmanın ve küreselleşmenin etkilerinin müzeleri ticarete yönlendirdiğini, bunun da müzelerin ana amaçlarından sapmalarına neden olduğunu belirten Starn, sürdürülebilirlik adı altında yapılanları eleştirdi. Starn, müzayede pazarı ile müzeler ilişkisinin, turizm pazarına aşırı girişin, müzelerin içinde “kültür süpermarketleri” açılmasının ve tarihi mirasın korunmasını bir kenara atan sanal sergilemelerin bu çarpıklaşmanın tehlikeli örnekleri olduğunu söyledi.

Randolph Starn konferansın sonuç bölümünde, müzelerin bir iç değerlendirme yapıp amaç ve sorumluluklarını bir daha gözden geçirmeleri, parçalar ve genel arasında yeniden doğru ilişkiler kurmaları, politikleşmiş ve özelleşmiş bir dünyadaki pozisyonlarını dikkate almaları gerektiğini belirterek, müzelerin kamusal ve sivil misyonlarının önemine dikkat çekti.