Türk Telekom’un özelleştirme süreci devam ediyor. Son günlerde hemen hergün yeni bir gelişme ya da haber duyuyoruz. Telecom Italia’nın yaklaşımları, Türk Telekom’dan yapılan parlatılmış bilanço açıklamaları, Sendikaların “mahkemeye gideceğiz” iafedeleri arasında ihale 1 ay kadar da ertelendi.
24 Haziran’ı beklerken, bu hafta başında yapılan Steam’in 5.Telekom Arena’sının başarılı bir yönü özelleştirmeye katılan firmaları biraraya getirmesi oldu. ışte bu toplantı sırasında Oger Telecom firmasının Genel Müdürü Paul Doany’nin aklıbaşında sunumunu izledik. Sizlerin de bu görüşlere erişmeniz için Mr.Doany ile kısa bir söyleşi yaptık.
turk.internet.com : 5.Telekom Arena’sındaki konuşmanız sırasında bir soruya cevaben “eğer Türk Telekom’u alırsak, alternatif telekom işletmecileri ile kazan-kazan (win-win) şeklinde çalışacağız dediniz. Buu biraz açar mısınız? Yerel firmalarla işbirliği konusunda stratejiniz ne olacak?
Paul Doany : Pazarı geliştirmek için win-win stratejisi uygulanır. Biz Türk Telekom’un gelişmesinde de doğru stratejinin bu olacağına inanıyoruz. şu anda mevcut olan bayi (reseller) sistemi ve gelecekte de toptancı sistemi yapılacak işbirliklerinin yöntemi olacaktır.
Bu genel talep, bütün pazar oyuncuları da bunu isterler. ABD ve Avrupa’da benzer yaklaşımlar var. Bu yaklaşımlar, yerel dev operatörün engelleyici olduğu ve rekabete direndiği ilk dönemler geçtikten sonra geliştirilmiş.
Çeşitli iş aktivitelerinde, otoritelerin işimize karışmalarını beklemeye gerek yok, işlerimizi anlaşarak yapabiliriz. Ama Türk Telekom’un şu anda tepki aldığı alanlarda, centilmence davranacağımız garantisini vermemiz lazım. Bir örnek vermek gerelirse, tarife dengelemesi ve tavan fiyat uygulamalarını söyleyebiliriz. Düzenleyicinin yeterli zamanı vermesi gerekirdi. Aynı konu un-bundling için de düşünülebilir.
Diğer önemli bir nokta, sabit ile mobil hatların terminasyonundaki eşitsizlik. Bu eşitsizlik daha önceki düzenlemelerden geliyor ama gördüğümüz kadarıyla daha sonra da düzeltilmemiş.
Tüm piyasa gücü işletmecilerin maliyet hesaplamaları birbiriyle uyumlu olmalıdır. Ya da en azından bazit bir “perakende-testi” ni geçmelidir. Ayrımcı fiyatların hemen durdurulması gerekir.
Biz bir ekip oluşturduk.Bu ekipte Oger Telecom ve British Telecom Telconsult’tan yöneticiler var. Ayrıca Analysys ve Clifford Chance’ten de uzmanlar ekibimizde yer alıyor. Böylece işletme, pazar, teknik, hukuki ve regülasyonla ilgili her alanda uzmanlarımız var ve bu ekip şirket için en uygun iş planını hazırlıyor. Tüm bu sistem ilk başta dediğim KAZAN-KAZAN-KAZAN (WIN-WIN-WIN) (TT, rakipler, müşteriler) sistemini oluşturmak için düşünüldü.
turk.internet.com : Özelleştirmede yanınıza işortağı olarak kimi alacağınız çok merak ediliyor. bu arada belirtmek isterim; mütevvefa Hariri (Oger Telecom’un sahibi, 2 ay önce öldürülen Lübnan eski başbakanı) için üzgünüz.
Paul Doany : Mr.Hariri’nin trajik ölümü için duygulu sözlerinize teşekkür ederim.
Türk iş ortağımızı çok kısa bir süre sonra duyuracağız.
turk.internet.com : Telecom Italia’nın sarfettiği çeşitli sözler var. Bunlardan birisi “TT’yi almazsak, AVEA’dan da çıkarız” şeklinde. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Paul Doany : Telecom Italia’nın bu sözlerle ne demek istediğini bilmiyoruz.
Anladığımız kadarıyla hem TT hem de Telecom Italia, Avea’da anlaşmalarla bağlı durumdalar. Aralarında daha önceden gelen başka bir anlaşma yoksa, her iki şirket için de “çıkıp gitmek” yok olmalı.
Ama bu tür bir anlaşma vardıysa, bunun ihaleye katılan firmalara gösterilmesi gerekirdi. Zaten bu tür bir anlaşmanın olduğuna nerdeyse inanmaya başladık.
Eğer anlaşma yoksa, mevcut koşullar çalışır kabulu yapıyoruz ki bu durumda da TT’nin % 100’ünü alan, Ava’nın da % 40’ını alır demektir.
Durum ne olursa olsun, hükümetin kamuya yaptığı son “Telecom Italia’nın açıklamalarının ihale sürecini etkilemeyeceği” açıklaması ile biz rahatladık. Yani ihale centilmenlik ve şeffaflıkla sürecek diye düşünüyoruz. Tersini düşünmemiz için bir neden yok.
Sonuç olarak, Türk Telekom ihalesinde Telecom Italia bizim rakiplerimizden birisi. Biz onların da iyi durumda olmalarını isteriz. Kazanırlarsa da ilk tebrik edecek olan biziz.
Biz kazanırsak da Telecom Italia ile Avea’da muhtemelen iş ortağı olacağız. Bu durumda da Avea’yı başarılı yapmak için birlikte çalışıyor olacağız.
turk.internet.com : CNN-Turk’e, TT olası fiyatı için 7-10 milyar $ dediğiniz söylendi. Sizce Türk Telekom’un ihalede alacağı rakam ne olabilir? Sizin ödemeyi düşündüğünüz rakam belli mi?
Paul Doany : CNN Türk bana bu suali sorduğunda, ortada dolaşan bağımsız değerlendirme rakamı referans olarak soruldu. Biz de Türk medyasında daha önce geçen bu değeri bildiğimizi ifade ettik. Yani 7-10 milyar $ geçerli gibi gözüküyor.
Ancak bu değer henüz araştırılmakta olan pek çok faktöre bağlı. En azından tüm geçiş şartlarına ve Avea’daki hisselerin durumuna (mesela Telecom Italia ile durum)
Eminim anlayacaksınız, biz vereceğimiz teklifin ne olacağını söyleyemeyiz. ıhale zaten halka açıklanacak ve Özelleştirme ıdaresi tarafından zamanı geldiğinde rakam da duyurulacak.
Bu arada Türk Telekom’un “değerinin çok üstünde fiyatlandırılması”ndan kaçınılmasının önemini yeniden vurgulamak isterim. Bu tür durumlarda neler olabileceğini hep gördük. Sonuçta ya hükümetler ya da müşteriler (yani halk) ödemek zorunda kalıyor.
DOğRU FıYAT herkese dengeyi getirecektir. Halk, müşteriler, çalışanlar ve hissedarlar için en iyisidir.
turk.internet.com : Özelleştirmeye katılanlar genel olarak Avea konusunda sıkıntı duyuyor. Sizin için durum nasıl?
Paul Doany : Prensip olarak, her alımda bazı belirsizlikler olur ve bunu anlayabiliriz.
Bu olayda Avea konusunda sağlanan bilgiler son derece sınırlı ve gecikmiş olarak sağlandı. Bu da Özelleştirme ıdaresi tarafından belirlenmiş tarihlere uymak zorunda olan firmalar için zorluk getirdi. Bizim sıkıntımız ve erteleme isteme nedenimiz de buydu.
Buna ek olarak, Telecom Italia’nın sözleri ile ilgili olarak sorduğunuz yukardaki soru çok önemli. Biz şu anda neden bahsediyoruz? Avea’nın % 40’ından mı? % 80’inden mi? Ek olarak son dönem ortaya çıkan haberler uzantısında, Avea’ya konması gereken sermaye miktarı nedir? Bütün bu belirsizlikler, toplam fiyatı düşürecek ve yukarıda bahsettiğimiz değeri aşağıya çekecektir.
ışte bu nedenle de fiyat belirlemesi ancak, bütün bu soruların cevaplarını almayı ümit ettiğimiz haziran ortalarında bitirilebilir. Bizim için Telecom Italia “kalsa da”, ya da onların kendi sözleriyle “çıksa da” sorun yok. Her iki durumda da sistemi çalıştıracak yolları buluruz.
turk.internet.com : Yeni elektronik haberleşme yasa tasarısı hakkındaki beklentileriniz nelerdir? Bu tasarıda neler olmaması sizi sıkıntıya sokar ya da neler olursa iyi olur?
Paul Doany : Bu yasa tasarısının detaylarına bakma şansımız olmadı. Ancak prensip olarak, Bakanlığın, “yönetmelikler” ve “rehberlik” anlamında net bir kural bütünü koymasının önemini vurgulamak istiyorum. Ancak böylece Telekomünikasyon Kurumu’nun sorumluluklarını taşıyabilir hale gelir. Sırası gelmişken, tüm ilgili insanlarla yasal bir danışma süreci yapılır ümidi içinde olduğumuzu da belirteyim. Bu sektörün geleceğe yönelik gelişimi açısından çok önemli. Ancak diğer yanda belirteceğimiz bir husus da yasanın içeriğinden çok (ki şüphesiz çok çok önemli), uygulamasının nasıl yapılacağı daha önemli.
turk.internet.com : Sizce Türk Telekom’un en güçlü ve en zayıf yönleri nelerdir?
Paul Doany : Türk Telekom’un gücü organizasyonu ve tüm ülkeyi kapsayan networkünden geliyor. Bu network mevcut ve gelecek müşterilere iyi hizmet verebilecek olanak sağlıyor.
Bilirsiniz çoğu yerel operatörün esas zayıflığı doğru zamanlarda, doğru sistemleri çalıştıramamasıdır. Türk Telekom şu anda kamu ihale yasaları ile sınırlı. Bu da yeni teknolojilerin ya da çözümlerin zamanında devreye alınmasını zorlaştırıyor. Türkiye’deki diğer telekom operatörlerinin bu tür sınırlamaları yok. Bu nedenle de müşteri ihtiyaçlarına ve teknolojik gelişmelere daha iyi cevap verebiliyorlar. Türk Telekom özelleşmesinin getireceği önemli yararlardan birisi bu olacaktır.
turk.internet.com : Türk Telekom eleman sayısı hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Sayı ne olmalıdır? Fazla elemanları işten çıkarma planınız nedir? Biliyorsunuz sendikalar şimdiden mahkemeye gitmeye hazırlanıyor..
Paul Doany : Eleman sayısı, aynı müşteri sayısı ve network büyüklüğü bulunan operatörlerle karşılaştırıldığında, limitlerin dışında gözükmüyor. Ancak bir yeniden yapılanma gerekiyor. . Türk Telekom’u rekabete hazırlamak için bazı kritik departmanları genişletmek bile lazım.
Biz mantıklı ölçülerin Türk Telekom için uygulanabileceğini düşünüyoruz. British Telecom Telconsult firması ile birlikte, Türk Telekom yönetiminin bugün başlatmış olduğu çalışmalarla aynı çizgide giden, uygun ve doğru çözümleri bulacağımıza inanıyoruz.
turk.internet.com : Türk Telekom 1 milyar $’a yakın yatırım yapacağını duyurmuştu. Siz alırsanız bu sizin gelecek planlarınıza uyacak mıdır?
Paul Doany : Bizim yatırım planlarımız, Türk Telekom bütçelerinden şu kısa sürede anladığımızdan daha yukarıda. Türk Telekom yatırımlarından bazıları –kapasite artışları, network performansının arttırılması, daha kaliteli servis gibi– gelecek için kritik. Yine tekrarlayayım, Biritish Telecom Telconsult ile birlikte doğru çözümleri taşıyacağımıza inanıyoruz.
