Geçmiş yıllarda bir ara oldukça fazla tartışılan fakat daha sonra okunulmaktan vazgeçilen lojmanlar Türkiye için olmazsa olmaz bir konu mu, yoksa devletin sırtında gereksiz bir kambur mu?
Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü AR-GE Araştırma şubesi, Kamu Konutları olarak tabir edilen lojmanlarla ilgili, Haziran 2006 tarihli bir Rapor hazırlamış. Bu raporda kamu konutlarının (lojman) bütçeye yük teşkil edip etmediği incelenmiş. Rapora göre özet olarak lojmanların bütçeye yük teşkil etmediği vurgulanmaktadır.
Lojmanlar Hazine veya kamu kuruluşlarının mülkiyetinde olup asker, polis,
üniversiteler, yurt dışındaki görevliler, bakanlar, yargı mensupları, kalkınmada öncelikli yerlerdeki kamu personeli gibi görevlilere tahsis edilmektedir.
Söz konusu raporda kamu konutları; özel tahsisli konutlar, görev tahsisli konutlar, sıra tahsisli konutlar, hizmet tahsisli konutlar diye sınıflara ayrılmaktadır.
Üst makamlardan başlayıp en aşağıdaki memur kademesine kadar inilecek olursa Türkiye’de çok fazla kişiye lojman imkanı sunulduğu görülecektir. Cumhurbaşkanından başlayıp Başbakan, yüksek yargı organlarının başkanları, müsteşarlar, MB-YÖK-Diyanet işleri başkanları, valiler, kaymakamlar, emniyet genel müdürleri, vs, özel tahsisli konutlardan yararlanmakta olup yararlanma süreleri görev süreleri kadardır ve bu sınıftaki konutların kira bedeli yoktur, her türlü giderleri de kurum tarafından karşılanır.
ıkinci kısımdaki konutlar görev tahsisli olup yönetmelikte belirlenen makam ve mevkilere tahsis edilmektedir. Konutların giderleri belirli oranlarda kurumlar tarafından karşılanır. Yukarıda sayılan makamların yardımcıları, Başbakanlık ve bakanlıkların kadrolarındaki tüm bürokratlar, Sayıştay denetçilerinden Yargıtay hakimlerine kadar geniş bir kitleye tahsis edilen konutlardır.
Aşağı kademelere indikçe kira bedeli konmakta, konutların her türlü giderleri tahsis edilen kişilerce karşılanmaktadır. Rapordaki öne çıkan incelemeye göre konutların toplam gideri toplam gelirinden çıkırılmakta, elde kalan miktara bakılarak bütçeye yük değil kar getirdiği vurgulanmkatadır.
Tüm Devlet erkanının en tepesinden en aşağısına kadar çok geniş bir kesimin kamu konutlarından faydalandığı düşünülürse devletin buradaki karı ne olabilir ki?
Haziran 2006 tarihi itibariyle Türkiye’deki toplam lojman sayısı 233 843’tür.
Verilen listeye baktığım zaman lojmanı olan bazı kurumların o listede yer almadığını görüyorum. Yani gerçek rakam bundan daha fazla olmalı. Ayrıca bu sayıya askeri lojmanlar dahil edilmemiş.
Bu rakamlar Türkiye’deki lojman keyfiyetinin, devletin sırtındaki gereksiz bir
kamburun vehameti olarak değerlendidirilebilir. Refah düzeyi oldukça eterojen bir toplum olarak, kamu konutlarının bu kadar bolluğu devletin savurganlığının da göstergesidir.
AKP ilk hükümet olduğu zaman ilk gündeme taşıdığı konulardan birisi lojman meselesi idi. Ancak ne var ki, sadece milletvekili lojmanları popülizm yapılır bir şekilde satışa çıkarıldı ve o sahne tarihten silindi. Devamı gelmedi bu girişimin, lojmanlar meselesi rafa kaldırıldı. Tıpkı kamudaki araba savurganlığının önüne geçeceğiz deyip daha da savurgan bir tutum izlendiği gibi.
Bazı makam ve mevkiler, askeri çevreler, polis teşkilatı ve mahrumiyet
bölgelerindeki kamu görevlileri için lojman olması doğaldır. Ama bu kadarı çok fazladır, savurganlıktır. Öyle kurumlar var ki, işe yeni girmiş elemana lojman tahsis etmekte, bir süre sonra o lojmanlar sınıf atlamaktadır. Yani bazı kamu görevlileri hep lojmandan yararlanırken sürekli daha iyisine geçme yarışı içinde mücadele vermektedir. Bu konu kamudaki fırsat eşitliğini önlediği gibi bir de çalışanları torpil arayışına sürüklemektedir.
Lojman zengini şehir Ankara’dır muahakkak ki. Bugün Ankara’nın özellikle lüks semtlerinde sayısız kamu konutu bulunmaktadır. Çankaya, Bilkent, Konutkent, Çayyolu, Kızılay’daki konutlar için sıra savaşları yaşanmaktadır.
Rapordaki verilere göre Milli Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü,
Milli Eğitim Bakanlığı en çok kamu konutu olan kurumlardır. Bu üç kurumun sahip olduğu lojman sayısı 140 bin civarındadır.
Sonuç olarak Türkiye bu kadar lojman savurganlığını taşıyacak oranda zengin değildir. Lojmanlar konusunda bir sınırlama getirilmesi hem bütçeye yarar sağlayacak hem de toplumdaki önemli bir haksızlığın önüne geçilmiş olacaktır.
